Nhà phân tích Bitunix: Fed tạm dừng tăng lãi suất nhưng bất đồng gia tăng, đầu tư vào AI và lạm phát năng lượng đang thử thách không gian chính sách

Vào ngày 29 tháng 10, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định giữ lãi suất quỹ liên bang ở mức 3,75–4% với tỷ lệ biểu quyết 10 phiếu thuận và 2 phiếu chống. Dù không điều chỉnh lãi suất, hai thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) vẫn bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản — điều này cho thấy áp lực lạm phát đang làm gia tăng sự chia rẽ trong nội bộ chính sách tiền tệ. Trong tuyên bố sau cuộc họp, Fed nhấn mạnh hoạt động kinh tế Mỹ vẫn vững chắc, chi tiêu trong nước tiếp tục thể hiện độ bền cao, trong khi mức lạm phát duy trì trên mục tiêu. Việc tạm hoãn tăng lãi suất do đó không đồng nghĩa với việc kết thúc chu kỳ thắt chặt; hướng đi tiếp theo của chính sách sẽ vẫn dựa chủ yếu vào diễn biến giá cả và môi trường tài chính.

Trọng tâm chính của cuộc họp lần này chuyển sang một câu hỏi then chốt: Đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) có đủ khả năng chịu đựng môi trường lãi suất cao hay không? Các tập đoàn công nghệ lớn tuy sở hữu lượng tiền mặt dồi dào, nhưng các nhà vận hành trung tâm dữ liệu và nhà cung cấp hạ tầng AI lại phụ thuộc nặng nề vào nguồn tài trợ bên ngoài. Khi chi phí vay tăng, chi tiêu vốn của nhóm doanh nghiệp này có thể bị thu hẹp dần. Nếu đầu tư vào AI thực sự nhạy cảm với lãi suất — ngay cả mức thắt chặt khiêm tốn cũng có thể khuếch đại hiệu ứng làm chậm kinh tế. Ngược lại, nếu dòng vốn đổ vào lĩnh vực này vẫn mạnh mẽ, Fed có thể buộc phải kiềm chế lạm phát bằng cách đè nén nhu cầu tín dụng trong bất động sản, tiêu dùng và doanh nghiệp — từ đó đánh đổi bằng cái giá tăng trưởng cao hơn. Đồng thời, giá năng lượng duy trì ở mức cao càng làm gia tăng tính “bám dính” của lạm phát, khiến việc cân nhắc chính sách trở nên nan giải hơn bao giờ hết.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) cũng đang vật lộn giữa hai ràng buộc đối lập: lạm phát và tăng trưởng. Thị trường rộng rãi kỳ vọng ECB sẽ giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,5%, song trọng tâm giờ đây đã dịch chuyển sang khả năng tái khởi động chu kỳ tăng lãi suất vào tháng 12. Một mặt, chi phí năng lượng tiếp tục đẩy rủi ro lạm phát leo thang; mặt khác, đà tăng trưởng chung của Khu vực Đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đang suy giảm, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp và phần bù rủi ro đồng loạt tăng — điều này có thể làm thắt chặt điều kiện tài chính và kéo theo tác động tiêu cực lên nền kinh tế thực. Nếu áp lực trên thị trường trái phiếu kéo dài, ngay cả khi ECB kiên định với mục tiêu kiểm soát lạm phát, cơ quan này cũng buộc phải đánh giá thận trọng tác động tiềm tàng của sự phân hóa tài chính đối với tăng trưởng kinh tế.

Đối với thị trường, trọng tâm chú ý giờ đây đã chuyển từ câu hỏi “lần này có tăng lãi suất hay không?” sang những vấn đề sâu xa hơn: Liệu lãi suất cao có thực sự kiềm chế được tổng cầu? Và liệu chúng có vô tình kích hoạt tình trạng suy giảm đầu tư cùng co thắt tín dụng? Nếu lạm phát năng lượng tiếp tục lan rộng, cộng với chi phí huy động vốn liên quan đến AI cũng tăng theo, điều kiện tài chính toàn cầu có thể siết chặt hơn nữa. Còn nếu tăng trưởng kinh tế suy giảm trước mà lạm phát lại giảm chậm hơn, các nhà hoạch định chính sách sẽ trực diện với rủi ro thắt chặt quá mức. Các chỉ báo then chốt cần theo dõi trong thời gian tới gồm: xu hướng dữ liệu lạm phát, sự thay đổi trong khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, và động thái chênh lệch lợi suất trái phiếu Mỹ – châu Âu — ba yếu tố này cùng nhau hình thành cơ sở cốt lõi để xác định hướng đi của chính sách tiền tệ.