Lo ngại về lợi tức đầu tư vào AI gia tăng, chỉ số Nasdaq-100 giảm 6,7% trong tháng 10, ghi nhận hiệu suất tháng tệ nhất kể từ tháng 3/2025

Ngày 31 tháng 10, Bloomberg dẫn dữ liệu báo cáo tài chính mới nhất cho biết kết quả kinh doanh của các tập đoàn công nghệ lớn đã không xoa dịu được nỗi lo của thị trường về tỷ suất hoàn vốn (ROI) từ đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI. Dù mảng điện toán đám mây tiếp tục mở rộng, áp lực lên dòng tiền tự do do chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu gia tăng đã làm trầm trọng thêm tâm lý bán tháo của nhà đầu tư, khiến chỉ số Nasdaq-100 giảm 6,7% trong tháng 10 — mức sụt giảm tồi tệ nhất theo tháng kể từ tháng 3 năm 2025. Trong số bốn nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô siêu lớn, Amazon, Meta và Alphabet đều ghi nhận thâm hụt dòng tiền tự do trong quý này, với khoản thiếu hụt của Amazon tiến gần mức 35 tỷ USD; Microsoft là ngoại lệ duy nhất, đạt dòng tiền tự do dương 18,6 tỷ USD, đồng thời tốc độ tăng trưởng doanh thu Azure cũng vượt kỳ vọng — thế nhưng cổ phiếu hãng vẫn giảm 1,6% vào thứ Sáu. Cổ phiếu Alphabet lao dốc kỷ lục 13% chỉ trong một ngày vào thứ Năm, mức giảm mạnh nhất trong lịch sử công ty, đồng thời đã hai quý liên tiếp ghi nhận dòng tiền tự do âm; doanh thu từ mảng tìm kiếm cốt lõi — chiếm gần 56% tổng doanh thu của công ty năm ngoái — cũng thấp hơn dự báo, làm dấy lên mối lo sâu sắc trong giới đầu tư rằng chiến lược AI của hãng có thể đang phản tác dụng, gây tổn hại đến hoạt động kinh doanh chủ lực. Từ sau khi công bố báo cáo tài chính và nâng cao kế hoạch chi tiêu vốn cả năm vào ngày 21 tháng 10, cổ phiếu Meta đã giảm tổng cộng 12%; ngày thứ Sáu, S&P Global Ratings hạ triển vọng tín nhiệm của Meta từ “ổn định” xuống “tiêu cực”, nhấn mạnh hiện vẫn chưa thể xác định liệu những khoản đầu tư khổng lồ này có mang lại mức tăng trưởng doanh thu vượt tốc độ gia tăng chi phí trong tương lai hay không. Đồng thời, cam kết về quy mô vốn tiếp tục mở rộng: tổng chi tiêu tương lai của Meta tăng lên 825 tỷ USD, trong khi Alphabet gánh trên vai nghĩa vụ chi tiêu hơn 1.000 tỷ USD. Nỗi lo đang lan sang lĩnh vực phần mềm: ServiceNow sụt giảm kỷ lục 31% vào thứ Năm do hướng dẫn doanh số quý yếu kém; Twilio giảm 18% vào thứ Sáu do hướng dẫn kém hơn kỳ vọng; Fortinet điều chỉnh giảm dự báo doanh số dịch vụ, kéo theo toàn bộ nhóm an ninh mạng suy yếu. Nhà đầu tư ngày càng lo ngại rằng các sản phẩm của các công ty thuần AI như Anthropic và OpenAI sẽ làm suy giảm quyền định giá và biên lợi nhuận của các doanh nghiệp phần mềm truyền thống. Ông Chris Osmond, Giám đốc Đầu tư tại Fifth Third Wealth Advisors, nhận định thị trường hiện đang chuyển sang “thưởng” những doanh nghiệp thực sự biến chi tiêu vốn thành doanh thu và lợi nhuận thực chất, đồng thời “trừng phạt” những công ty chưa chứng minh được hiệu quả chuyển hóa ấy — hoặc thậm chí còn tiếp tục gia tăng đầu tư. Còn ông Anthony Saglimbene, Chiến lược gia Thị trường trưởng tại Ameriprise, chỉ ra rằng các “gã khổng lồ công nghệ” đang trải qua một bước chuyển cấu trúc: từ mô hình vận hành nhẹ tài sản, dòng tiền mạnh sang mô hình vận hành nặng tài sản — kéo theo sự thay đổi rõ rệt về tính ổn định và khả năng dự báo tăng trưởng dòng tiền, do đó đòi hỏi một logic định giá mới. Theo ông, ngành công nghiệp AI đã bước vào giai đoạn “tự kiểm chứng”, và mỗi báo cáo tài chính quý tới đây sẽ trở thành bài kiểm tra áp lực then chốt để đánh giá tính hợp lý của mức định giá cao mà thị trường từng gán cho các công ty này.